Badanie przeprowadzane przez psychologa z odpowiednim doświadczeniem zawodowym w zakresie funkcjonowania i sprawności ośrodkowego układu nerwowego. Polega na ocenie przebiegu procesów poznawczych oraz porównaniu uzyskanych wyników w sferze społecznej, z uwzględnieniem takich czynników jak: wiek, wykształcenie, wykonywany zawód, aktualna sytuacja życiowa, czy aktywność.
Podczas badania neuropsychologicznego określana jest sprawność umysłu poprzez badanie odpowiednich procesów zachodzących w mózgu służących poznawaniu otoczenia, do których zalicza się:
Podstawowe procesy poznawcze:
oraz
Złożone procesy poznawcze:
Badanie odbywa się przy pomocy standaryzowanych testów oceniających nasilenie zaburzeń funkcji poznawczych. Bardzo istotnym w całym procesie jest interpretacja przez psychologa testów m.in.:
Prawidłowo wykonane i zinterpretowane badanie neuropsychologiczne pozwala na wysunięcie podejrzenia wczesnych oznak otępienia i odróżnienia ich od naturalnych procesów starzenia się. Szybka reakcja pozwoli na odpowiednie pokierowanie i wdrożenie leczenia, co wydłuży i poprawi sprawność umysłu w takich chorobach jak: choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, otępienie z ciałami Lewy’ego, choroba Picka i inne.
Należy jednak pamiętać, że badanie neuropsychologiczne jest tylko jednym z etapów diagnostyki otępienia. Postawienie ostatecznej diagnozy zawsze odbywa się przy udziale lekarza psychiatry, jednakże badania neuropsychologiczne są nieodłącznym elementem diagnostycznym i zawsze przeprowadzane przez neuropsychologa. Im szybsza reakcja, tym większe prawdopodobieństwo zatrzymania choroby otępiennej.
Czas trwania badania neuropsychologicznego to ok. 180 minut.